کتێبێکه؛ ئایهت و فهرمانهکانی بهش کراوه و جیاکراوهتهوه (ئیمان وکوفر، حهڵاڵ وحهرام چاکه وخراپه... هتد)، قورئانێکه به عهرهبیهکی ڕهوان بۆ کهسانێک که دهیزانن و شارهزاییان ههیه (له زمانهوانی و زانستهکان).
له ماوهی دوو ڕۆژدا (لهو ڕۆژانهی که ههر خۆی ماوهیان دهزانێت) ئاسمانی کرده حهوت چین و فهرمانی بۆ ههر چینێکیش دهرکرد، ئینجا دهفهرموێت: ئاسمانی دنیاشمان ڕازاندهوه به ئهستێرهوکردمانه چراخان و کردمانه هۆی پاڕاستن، (له شهڕی شهیتانهکان)، ئا ئهو شتانه ههمووی به ویست و فهرمانی زاتێکه که باڵادهست و زانایه.
جا ئهگهر لهگهڵ ئهم ههموو باسی دهسهڵات و توانایی و زانایی خوای گهورهدا پشتیان ههڵکرد و گوێیان نهگرت، پێیان بڵێ: من ئاگادارتان دهکهم لهوهی که شریخه و بروسکه و کارهساتێکتان بهسهر بێت، وهک ئهوهی که بهسهر عاد و ثمود هات...
ههتا کاتێک دهگهنه ئاستی ئاگرهکه گوێیان و چاوهکانیان و پێستهکانیان شایهتیان لهسهر دهدات که چ کارو کردهوهیهکی نادروست و خراپیان ئهنجام دهدا.
ئهوانه بههۆی تاوان و سهرکهشیانهوه کهسانێکمان کرده هاوهڵیان که کاروکردهوهی ڕابردوو داهوتوویان بۆ بڕازێننهوه، تا سهرئهنجام بڕیاری تۆڵه ئهمانیشی گرتهوه وهک کۆمهڵانی پێش ئهمان له پهری و ئینسانهکان، بهڕاستی ههر ههموویان زهرهرمهند و دۆڕاون.
له قیامهتدا ئهوانهی بێ باوهڕ بوون وتیان: پهروهردگارا، ئهو دوو دهستهیهمان نیشان بده له پهری و ئادهمیزاد که گومڕایان کردین بیانخهینه ژێر پێمانهوه، تا ههر له ژێرهوه بن.
بێگومان چاکه و خراپه وهک یهک نین، (تۆ ئهی باوهڕدار) بهجوانترین و چاکترین شێوه بهرهنگاری خراپه و نادروستی بکه، ئهو کاته ئیتر دهبینیت ئهوهی که له نێوان تۆ و ئهودا دوژمنایهتی و ساردیهک ههیه؛ دهبێته دۆستێکی دڵسۆز و گیانی بهگیانی.
ئهی ئیماندار؛ ئهگهر له لایهن شهیتانهوه خهتهره و خهیاڵی نادروست له دڵ و دهروونتدا دروست بوو، ئهوه تۆ داوای یارمهتی له خوا بکه و پهنای پێ بگره، چونکه بهڕاستی ئهو زاته بیسهر و زانایه.
بهڕاستی ئهوانهی که سهرسهخت و بێ بڕوان و دژایهتی ئایهت و فهرمانهکانی ئێمه دهکهن و لێی لادهدهن. خۆیان ناشارنهوه له ئێمه، باشه، ئهوهی فڕێ بدرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه چاکتره یان ئهو کهسهی که بهدڵنیایی و ئارامی و هێمنیهوه دێت له ڕۆژی قیامهتدا و بهرهو بهههشت بهڕێزهوه بهڕێ دهکرێت؟! ئهی بێ باوهڕان ههرچیتان له دهست دێت بیکهن، چونکه له دهستی خوا دهرناچن، دڵنیاش بن خوا بینایه بهو کردهوانهی دهیکهن.
هیچ ناحهقی و نادروستی و ناتهواویهک ڕووی تێ ناکات له هیچ کاتێکدا و لههیچ لایهکهوه ڕهوانهکراو و نێردراوی زاتێکه که خاوهنی حیکمهت و داناییه و شایانی سوپاس و ستایشه.
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) شتێک بهتۆ ناوترێت، که به پێغهمبهرانی پێش تۆ نهوترابێت، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ خاوهنی لێ بووردن و لێ خۆشبوونه بۆ باوهڕداران و تۆڵهسێنهری بهئازار و ئێشه له بێ باوهڕان.
ئهگهر ئهم قورئانهمان بهزمانی گهلانی تر بناردایه، ئهوه بێ باوهڕان دهیانوت: ئایا نهدهبوو ئایهتهکانی ڕوون و ئاشکرا بوایه و زمانی خۆمان بوایه، چۆن دهبێت قورئان بهزمانی بێگانه بێت؟ لهکاتێکدا محمد (صلی الله علیه وسلم) به عهرهبی دهدوێت؟! ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: ئهم قورئانه بۆ ئهوانهی باوهڕیان هێناوه هیدایهت و ڕێنموویی و شیفایه و چارهسهری ههموو دهرد و نهخۆشیهکان دهکات، جا ئهوانهی که باوهڕ ناهێنن گوێچکهیان کهڕه و بهشتی تر ئاخنراوه، ههروهها کوێرن له ئاستیدا، ئهوانه ههروهک له دوورهوه بانگیان لی بکرێت وایه (نه دهنگهکه به چاکی دهبیسن، نه ڕهنگهکه به ڕوونی دهبینن)
ئیتر ئهوهی که جاران دهیانپهرست و هانا و هاواریان بۆ دهبرد و جێگهی ئومێدیان بوو لێیان ون بوو و نرخی نهما، دڵنیاش بوون که ئیتر هیچ چاره و ڕزگار بوونێکیان نیه.
زۆربهی ئادهمیزاد کاتێک ناز و نیعمهتی بهسهردا بڕێژین پشت ههڵدهکات و سهرپێچی دهکات و ملکهچی ڕاستی نابێت و خۆ بهزل و گهوره دهزانێت و بهلای خۆیدا دایدهتاشێت، کاتێکیش ناخۆشی و نههامهتی تووشهات، ئهوه دۆعا و نزا و پاڕانهوهی زۆر بهگهرم و کوڵ و پان و پۆڕه!!
ئێمه له ئایندهدا بهڵگه و نیشانهی سهرسوڕهێننهریان نیشان دهدهین له ئاسۆکانی بوونهوهرداو له خودی خۆیشیاندا (بێگومان ئاشکرایه که لهسهردهمی زانستیدا چهنده نهێنیهکانی بوونهوهر ئاشكرا بووه.. زاناکان به گشتی و زاناکانی ئهستێرهناسی سهرگهردانن له وردهکاری و دامهزراوی و گهورهیی و فراوانی ئهم گهردوونه، ههروهها له ئاڵۆزی جهستهیی و عهقڵیی و دهروونی ئادهروونی ئادهمیزاد)، ئهمهش بۆ ئهوهی تا چک بۆیان ڕوون بێت و دڵنیابن که ئهو زاته حهق و ڕاست و ڕهوایه، ئایا شایهتی پهرورهردگارت بهس نیه که بێگومان ئاگا و زانایه به ههموو شتێک؟!
(لهگهڵ ههموو بهڵگه و نیشانانهدا: ئاگاداربن بهڕاستی ئهوانه ههر گومانیان ههیه له بهیهکگهیشتن و ئامادهبوونی بهردهم پهروهرردگاریان، ئاگاداربه و دڵنیابه که ئهوزاته به ههموو شتێک زانایه و به ههموو شتێک ئاگاداره ودهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه و هیچ شتێک لهو یاخی نابێت.
