Alif–Lâm–Râ[1]. Aga ni ma Ȃya ga m’Chitabu chegumbale lunda lwakusokoka.
Ana iŵele yakusimonjeka kwa ŵandu kun’juwulila Uwwe mundu (jumpepe) mwa jamanjao (jwali Muhammadi ﷺ) yanti: “Mwatetelani achinaŵandu, ni kwapa abali jakusengwasya aŵala ŵaakulupilile janti: Akwete kupata ŵanganyao kwa M’mbuje gwao malipilo gambone ga itendo yaŵalongwesye?” Achimakafili akutiji: “Chisimu aju ni nsaŵi jwakuonechela.”
Chisimu M’mbuje gwenu ni Allah Ajula juŵagumbile mawunde ni mataka m’masiku nsano nalimo, kaneka ni jwatenjele pa Arishi (Chindanda Chaulungu), jukulondesyaga ichindu (ya iwumbe Yakwe). Pangali nkuchondelela (jwanti nikuchondelela Kukwakwe) ikaŵeje panyuma pa lisosa Lyakwe. Jwalakwejo ni Allah M’mbuje gwenu, basi mun’galagatilani (Jwelepejo), ana ngankukumbuchila?
Kukwakwe nikwakuujila kwenu ŵanaose, (achi ni) chilanga cha Allah chakuonaonape. Chisimu Jwalakwe nijwaakutandisyaga gumba iwumbe, kaneka chachiyiusyausya (kuigumba panyuma pakuwa) kuti akaalipile mwa chilungamiko aŵala ŵaakulupilile nikutendaga yambone, sano aŵala ŵaakanile akwete kupata yakumwa ya mesi gamasemule nnope ni ilagasyo yakupoteka nnope ligongo lya ukafili wao uŵaliji nkutenda.
Jwalakwe ni Ajula jwaalitesile lyuŵa kuŵa lyakuŵala, mwesi nikuŵa wakumulika, ni awupimiile (mwesio) mauto kuti mmanyilileje winji wa yaka ni chiŵalanjilo, Allah nganagamba gumba yalakweyo ikaŵeje mwakuonaonape (ngaŵa mwachanache), akugopolanya ma Ȃya kwa ŵandu ŵakumanyilila.
Chisimu chene mu kapisyangane ka chilo ni muusi, ni yaagumbile Allah kumawunde ni petaka iŵele ilosyo kwa ŵandu ŵakun’jogopa (Allah).
Chisimu aŵala ŵangakwembecheya ya kusimangana Nowe, ni kunonyelwa nao umi wa duniya, ni kutulalila nao, ni aŵala ŵaakuŵa ali nkugakwanjila ma Ȃya Getu,
Ŵanganyao mauto gao ni ku Moto ligongo lya yaŵaliji nkupanganya.
Chisimu aŵala ŵaakulupilile ni kutendaga yambone, M’mbuje gwao tiŵajongole ligongo lya chikulupi chao, chisikajilimeje cha pasi pao sulo, ku Matimbe Gachindimba (ku Mbepo).
Kawombe ka maduwa gao mwalakwemo (takajileje): “Kuswejela ni Kwenu E Mmwe Ambuje ŵetu!” Soni kakomasyane kao mwalakwemo (takajileje): “Mtendele!” Sano kumbesi kwa kuwomba kwao takajileje: “Lumbili losope lwene alapikwe Allah M’mbuje jwa iumbe yosope.”
Soni ingaŵe yanti Allah akwajanguichisyaga ŵandu yakusakala (yaakuliŵendelaga mwaukali) yaakutiji pakwajanguichisya yambone (pati am’bendilemo), jingaliji jilamulidwe kukwao ndema jao (jakonasichila), basi ni tukwalekaga aŵala ŵangaakwembecheya ya kusimangana Nowe mkusokonechela mwao achiyumbagayumbaga.
Soni naga mundu chili chinkwayiye chakusausya akasatuŵendaga ali agonile chamumbalati mwakwe, kapena chitamile, kapena chiimile, basi ndema jatukuntyochesyaga chakusausya chakwecho akwendelechelaga (mu ukafili wakwe) nti chisawu nganatuŵendeje pa chakusausya chachankwayiye, iyyoyopeyo ni yaitite pakunonyelesyedwa kwa akupelenganya malile (pa sambi) ya aŵele ali nkupanganya.
Soni pamasile patwajijonasile mikutula paujo penu ndema jajasakesye, kutendaga achimitenga ŵao ŵaichilile ni ilosyo yakuonechela, nambo nganaŵa ŵanti nikulupilila, iyyoyopeyo niyampaka tujile pakwalipila ŵandu akuleŵa.
Kaneka tuntesile jenumanja kuŵa ŵawinjila pa chilambo panyuma pa ŵanganyao kuti tulole yatin’jileje pakupanganya masengo.
Soni pati gasoomedwe kukwao ma Ȃya Getu gakupikanika chenene, aŵala ŵangaakwembecheya ya kusimangana Nowe akasatiji: “Ikani najo Qur’an jangaŵaga aji, kapena n’jigalausye.” Jilani: “Nganiyiŵa kukwangu yanti mpaka najigalausye mwakusaka kwangu, ngangukuya ikaŵeje yayikuuwulidwa kukwangu, chisimu une ngogopa ilagasyo ya lisiku lyekulungwa naga nanyosye Ambuje ŵangu.”
Jilani: “Allah angasache nga nganinajisooma kukwenu, soni nga nganammanyisya ya jalakweji, mwanti natemi chilikati chenu ndema ja umi welewu nkanijiŵe jalakweji, ana ŵangali lunda?”
Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda jwansepele Allah unami, kapena kanila ma Ȃya Gakwe? Akuleŵa chisimu chene ngaŵa nkupunda.
Soni ni akuigalagatilaga kunneka Allah ichindu yangaŵa nkwapa ipotesi namuno kwakamuchisya, ni akutiji: “Ŵalakweŵa ni akutuŵendela ŵetu kwa Allah.” Jilani: “Ana nkuntagulila Allah yangaakuimanyilila kumawunde namuno petaka? Kuswejela ni Kwakwe soni jutalikangene kusyene ni yaakum’bwanganya nayo.”
Soni ŵandu nganaŵa (kalakala pandaŵi ja Adam) ikaŵeje nkutula umpepe (wagalagatila Allah), basi ni ŵalekangene (panyuma pakwe), mwanti likaŵaga liloŵe lyalyalongolele lyakuumila kwa M'buje gwenu (lyangapa ilagasyo yekulungwa nnope ikaŵeje ku Kiyama), chisimu kungajilanyidwe chilikati chao pa ichindu yaŵatindanaga pa yalakweyo.
Soni ŵanganyao akutiji: “Nambi uli ngachikutulusyidwa kukwakwe chimanyilo kuumila kwa M’mbujegwe?” Basi jilani: “Chisimu yakusisika nsyene jwakwe ni Allah, sano jembecheyagani, chisimu none jwakwe ndili mu akwembecheya pamo ni jenumanja.”
Sano pati twapele kupasya ŵandu ukoto panyuma pa masausyo gagakwayiye, jele ndemajo ŵanganyao akasatanda kugatendela malindi ma Ȃya Getu. Jilani: “Allah nijwachitema pakuwesesya malindi.” Chisimu achimitenga Ŵetu (Achimalaika) akulemba malindi gankutaŵana.”
Jwalakwe ni Ajula jwaakunkombolasya ŵanganyammwe kwenda pankuli ni pambwani, kwikanila ndema jankuŵaga mu yombo, nikwendaga nao (yomboyo) ni mbungo jambone, ŵanganyao nikusengwa nayo, (mwatwitu!) mbungo jachimbunga nikuiŵichilila (yomboyo), nikwaŵichilila soni ŵanganyao matumbela kuumila mbali ni mbali, kaneka ŵanganyao nikulupilila yanti asyungulilidwe (ni chonasiko); akasam’bendaga Allah mwakunswejechesya dini Jakwe (pakum’benda Jwelepejo, achitiji): “Naga nkwika mwakutujokola mu yalakweyi chisimu chene chituŵe mu ŵakutogolela.”
Nambo pati ŵajokwelemo, papopo akutandaga unampitiku (wakumpitikuchila Allah) pa chilambo mwangaŵajilwa. E achinaŵandu! Chisimu unampitiku wenuo chiun’jonanje mwachimisyene. Kusengwa kwaumi wa duniya (kuli kwannono), kaneka Kukwetu nikwakuujila kwenu, basi nituchintagulila yamwaliji nkupanganya.
Chisimu chilandanyo cha umi wa duniya chili chisawu mesi (gawula) gatutulwisye kuumila kwinani, basi nikuwanganyichilana ni galakwego mmela wapetaka mu yaakulyaga ŵandu ni ilango, kwikanila ndema jalikujigalaga litaka ipeto yakwe (pakuŵisikala ni mmela) ni kuliisalalisya (ni uluŵa), mwanti achimisyene (litakalyo) niganisya yanti ŵana ukombosi pa lyalakwelyo (wagowola yaapandileyo), chilamusi Chetu chikasayiŵichililaga lwachilo kapena lwamuusi nikuitenda nti chisawu yegungule, mpela nganiyiŵa konyokonyo liso, iyyoyopeyo niyatukuti pakusalichisya ma Ȃya kwa ŵandu ŵakuchetelela.
Sano Allah jukuŵilanjila ku Nyumba Jantendele (ku Mbepo) ni akun’jongolela jwansachile kwitala lyagoloka.
Akwete kupata aŵala ŵaakolosyisye (chikulupi nimasengo gao malipilo) gambone nnope (Mbepo) kwisa soni yakonjechesya (kum’bona Allah), soni chipi ngasichiunichila ngope syao namuno kunyosyeka, ŵanganyao niŵandu ŵa ku Mbepo, ŵanyao kwalakweko takaŵe ŵandamo.
Sano aŵala ŵapanganyisye yakusakala, malipilo ga chakusakala gakulandana nichalakwecho, soni kunyosyeka kuchaunichila, ngasakola nkwagosa (kuipotesi yakuumila) kwa Allah, gambakuŵa ngope syao nti chisawu siunichilidwe ni ipande yachilo chachipi, ŵanganyao niŵandu ŵa ku Moto, ŵanyao kwalakweko takaŵe ŵandamo.
Soni (mwakumbusyani ya) lisiku lituchasonganganya ŵanaose, nituchiti ku aŵala ŵaŵawanganyisye (Allah ni isanamu): “Jimani papopo jenumanja ni akwawanganya ŵenuwo (pakwagalagatila pamo ni Allah), kaneko ni tuchalekanganya chilikati chao (ni Asilamu), sano akwawanganya ŵao ŵala tachiti: “Ŵanganyammwe nganim’ba nkutugalagatila uwwe.”
“Basi Allah akukwanila kuŵa Mboni chilikati chetuwe ni jenumanja yanti uwwe chisimu pangali yatwayimanyaga yakutugalagatila kwenu.”
Kwalakweko mundu jwalijose tachimanyilila kusyene yajwalongwesye, ni tachiuchisyidwa kwa Allah M’mbuje gwao Jwakuonaonape, ni ichasokonechela ŵanganyao ayila yaŵaliji nkuyisepelela (kuŵa milungu jao).
Jilani: “Ana nduni jwaakumpaga lisiki kuumila kwinani ni pasi? Kapena nduni jwakamulile kupikana ni kulola? Soni nduni jwaakukoposyaga chawumi kuumila mu chachiwe nikoposya chachiwe kuumila mu chawumi? Soni nduni jwaakulondesyaga indu yosope?” Tajile: “Allah.” Basi jilani: “Nambi uli jenumanja ngan’jogopa (Jwalakwe)?”
Basi Jwalakwejo ni Allah M’mbuje gwenu Jwakuonaonape, ana panyuma pa yakuona pana ine pangaŵaga kusokonechela? Ana nkugalausyidwa chinauli (kuleka kun’galagatila Jwalakwe)?
Iyyoyopeyo niyalitite pakusimichika liloŵe lya Ambuje ŵenu pa aŵala ŵannyosyisye (Allah) lyanti ŵanganyao nganaŵa akulupilile.
Jilani: “Ana mu akwawanganya ŵenu (ni Allah) pana jwaakutandisyaga gumba iwumbe; kaneko (ili iwile) ni kuiwusyawusya?” Jilani: “Allah ni jwaakutandisyaga gumba iwumbe kaneko ni kuiwusyawusya. Ana nkugalausyidwa chinauli (kuleka litala lyagoloka ni kuya lyesokonechele)?”
Jilani: “Ana mu akwawanganya ŵenu (ni Allah) pana jwaakongolelaga ku yakuona?” Jilani: “Allah ni jwaakongolelaga ku yakuona. Ana jwaakongolela ku yakuona ngaŵa nijwali jwakuŵajilwa kunkuya, kapena ajula jwangaŵa nkulipatila chongoko niikaŵeje akajongoledwe? Ana chipali chichi kukwenu? Nkulamula chinauli?”
Soni ŵajinji mwa ŵanganyao ngaakukuya ikaŵeje liganichisya pe, chisimu liganichisya ngaŵa nkukamuchisya chilichose pa yakuona. Chisimu Allah ni Nkuyimanya chenene yaakutenda.
Soni nganijiŵa Qur’aniji janti nikutungwa ni jwinepe jwangaŵaga Allah, nambo kuti jiyiche kwitichisya ayila yayaliji paujo pakwe (Taurat ni Injil), ni kusalichisya chitabu (malamusi gagalembedwe), jangali kaikasya nkati mwakwe, jityochele kwa M’mbuje jwa iwumbe yosope.[2]
Kapena ŵanganyao akuti: “Jwalakwe (Muhammadi ﷺ) ni jwaajitunjile?” Jilani: “Basi ikani najo sura jimpepe jakulandana najo (Qur’an), ni mwaŵilanje ŵatinkombole (kwaŵilanga kuti ankamuchisye) ŵangaŵaga Allah nam’baga jenumanja nkuŵecheta yakuona.”
Nambo ayikaaniile yanganaisyungula umanyilisi wakwe, namuno kalulila kwakwe nganikwapate. Iyyoyopeyo ni yaŵatite pakanila aŵala ŵapaujo pao. Basi nnole yajatite pakuŵa mbesi jaŵalupuso!
Sano ŵane mwa ŵanganyao pana ŵaakujikulupilila jalakweji (Qur’an), nambo soni ŵane mwa ŵanyao pana ŵangakujikulupilila, sano Ambuje ŵenu ni ŵaakwamanya chenene akuwatanganya.
Sano naga achinkanilaga jilani: “Une ngwete masengo gangu, nombe jenumanja nkwete masengo genu. Jenumanja ntalikangene nayo yangupanganya, une none ndalikangene nayo yankupanganya.”
Soni mwa ŵanganyao mwana ŵaakupikanilaga kukwenu (mwaukoleko ndema jankusooma Qur’an), ana mmwe mpaka mwaapikanasye asiiwa namuno ali ŵangali lunda?
Soni mwa ŵanganyao mwana ŵaakunkolondochesyaga meso (mwachalu), ana mmwe mpaka mwaalondolele ŵatatale meso namuno ali ŵangalola?
Chisimu Allah jwaangaateenda lupuso lulilose ŵandu, nambo kuti ŵandu achimisyene ni ŵaakulitenda lupuso.
Sano lisiku lyatachasonganganya ŵanganyao, (ichiŵa) nti chisawu nganatama (pa duniya) ikaŵeje ndaŵi jimpepe jamuusi. Tachimanyigana chilikati chao (nambo pangali jwatachinkosoŵalila n’jakwe). Pamasile paajonasiche aŵala ŵaŵakaaniile yakusimangana ni Allah, soni nganaŵa ŵakongoka.
Soni kanga chitunnosye (mmwe Muhammadi ﷺ pa duniya pepano) ine mwa ayila (ipotesi) yatukwatetela kapena kumpa chiwa (nkanitunnosye tiyapatepe), basi Kukwetu ni kwakuujila kwao, soni Allah ni Mboni pa yaakutenda.
Soni nkutula uliose ukwete ntenga, basi pandema jatachiyika ntenga jwao (ku Kiyama) kuchilamulidwa chilikati chao mwa chilungamiko, soni ŵanganyao ngasatendedwa lupuso.
Sano ni akutiji: “Ana chele chilangachi chiyiche chakachi nam’baga jenumanja nkuŵecheta yakuona?”
Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “Une jwangali machili gakulipela isausyo nansyene kapena kulikamuchisya ikaŵeje yasachile Allah. Nkutula uliose ukwete ndema jakwe (jakuwila), pati jiyiche ndema jaojo, basi nganaŵa ajichelewasisye kwakandaŵi namuno kujijanguya.”
Jilani: “Ana nkuyiona uli naga ili im’bichilile ilagasyo Yakwe (ya Allah) lwachilo kapena lwamuusi, ana niyapi mu yele (ilagasyoyo) yaakuikulumisya akuleŵa (kuti iyicheje mwachitema)?”
“Ana pandema jatiichigwa (ilagasyoyo) ni tinchiikulupilila? (Tinchiwusyidwa kuti): Ana sano (ni nkuikulupilila) kutendaga mwaliji jenumanja n’di kuikulumisya (mwachalu)?”
Kaneko kuchiŵechetedwa kwa aŵala ŵaŵalitesile lupuso kuti: “Pasyani ilagasyo yandamo, ana nkulipidwa (inepe) yangaŵaga imwaliji nkupanganya!”
Sano ŵanganyao akum’busyaga (mmwe Muhammadi ﷺ) kuti: “Nambo yalakweyi yakuona?” Jilani: “Eee! Ngwalumbila Ambuje ŵangu, chisimu yalakweyi yakuona, soni jenumanja nganim’ba iyyilepelekasyisye.”
Soni ingaŵe kuti mundu jwalijose juŵatesile lupuso jwaakwete yosope ya pa chilambo, jukasachilile kuja kuliombolela nayo, soni tachiligamba chamuntima ndema jatachiyiona ilagasyo, ni kuchilamulidwa chilikati chao mwachilungamiko, soni ŵanganyao ngasatendedwa lupuso.
Manyililani yanti chisimu Allah ni Nsyene yosope yaili kumawunde ni petaka. Manyililani yanti chisimu chilanga cha Allah ni chakuonaonape, nambo kuti ŵajinji mwa ŵanganyao ngaakumanyilila.
Jwalakwe akupeleka umi ni kupeleka chiwa, soni Kukwakwe chinchiuchisyidwa.
E jenumanja achinaŵandu! Pamasile pachim’bichilile chamuko (Qur’an) kuumila kwa M’mbuje gwenu, ni chakuposya (ulwele) wauli m’mitima mwenu, nambo soni chongolo ni chanasa ku ŵakulupilila.
Jilani: “Mwaukoto wa Allah ni chanasa Chakwe (apatile yalakweyi), basi kwaligongo lyele asangalale.” Yalakweyo niyambone nnope kupunda (ipanje) yaakusonganganya.
Jilani: “Ana nkuyiona uli mu lisiki lyaatulwisye Allah kukwenu, basi jenumanja nillitesile line mu lyalakwelyo kuŵa lya haraam line ni kuŵa lya halaal.” Jilani: “Ana Allah ni jwanchisisye (yalakweyi) kapena nkunsepela Allah unami?”
Ana nganisyo sya aŵala ŵaakunsepela Allah unami sili syantiuli ya lisiku lya Kiyama (akuganisya yanti tachikulupuka ku ipotesi)? Chisimu Allah akwete ukoto kwa ŵandu, nambo kuti ŵajinji mwa ŵanganyao ŵangatogolela.
Ni ngankuŵaga (mmwe Muhammadi ﷺ) m’masengo galigose, soni ngankusoomaga mwalakwemo chilichose cha m’Qur’an, soni (jenumanja achinaŵandu) ngankupanganyaga masengo galigose, ikaŵeje Uwwe tukuŵaga Mboni pa jenumanja ndema jankujijilika nago, soni ngachikasasisika kwa Ambuje ŵenu (chindu) chausito wanti mpela lunyilili pasi kapena kwinani, soni namuno chamwana nnope kupunda chalakwecho kapena chakulilapo niikaŵeje chili m’chitabu chakusalichisya (chilichose Al-Lauh-Al-Mahfûz).
Manyililani yanti chisimu isyoŵe ya Allah ngasiyiŵa ni woga soni ngasiyiŵa yakudandaula.[3]
Aŵala ŵaŵakulupilile ni kuŵa ni woga (wakun’jogopa Allah).
Akwete kupata ŵanganyao abali jakusengwasya pa umi wa duniya (kupitila mu sagamisi syambone), ni ku Akhera (chakapate yambone), pangali galausya maloŵe ga Allah, kwalakweko ni kupunda kwekulungwa nnope.[4]
Sano gakan’dandaulikasya maloŵe gao (mmwe Muhammadi ﷺ), chisimu machili ni uchimbichimbi yosope yene ya Allah, Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope.
Manyililani yanti chisimu Allah ni Nsyene (iwumbe yosope) yaili kumawunde ni yaili petaka, sano aŵala ŵaakuiŵendaga yinepe yangaŵaga Allah ngaakuikuyaga yakuiwanganya (ni Allah), ngakukuyaga ikaŵeje liganichisyape, soni nganaŵa ŵanganyao ikaŵeje nkusepelela unami basi.
Jwalakwe ni Ajula jwam’bichile chilo kuti ntulalilejemo, soni muusi (autesile) kuŵa wakuloleka (yindu kukwenu), chisimu mu yalakweyo mwana ilosyo kwa ŵandu ŵakupikanichisya.
Ŵanganyao akutiji: “Allah alitendele mwanache.” Kuswejela ni Kwakwe, Jwalakwe ni Jwakusichila kusyene, iŵele Yakwe (yosope) yaili kumawunde ni yaili petaka. Nganinkola ŵanganyammwe umboni uliose pa yalakweyi. Ana nkum’bechetela Allah yangankuimanyilila?
Jilani: “Chisimu aŵala ŵaakunsepela Allah unami nganaŵa apundile.”
Kusengwa (kwandema jannono chakupate) pa duniya, kaneko Kukwetu ni kwakuujila kwao, soni ni tuchapa kupasya ilagasyo yakupoteka nnope ligongo lya ukafili wao uŵaliji nkutenda.
Soni mwasoomelani abali ja Nuhu, ndema jajwatite kwa ŵandu ŵakwe: “E ŵandu ŵangu! Nakuŵaga kukunsakalisya kutama kwangu (nomwe) ni kumbusya kwangu ma Ȃya ga Allah, basi kwa Allah njegamiile, basi songanganyani malindi genu pamo ni akwawanganya ŵenu (ni Allah), soni malindi genugo gakaŵa gakusisika kukwenu, kaneko ni mpitisye chilamusi chenu kukwangu soni nkamba lipesa.”
“Nambo naga nkugalauka (kuleka utenga wangu niyenu), basi une ngangun’juga malipilo galigose, malipilo gangu nganigaŵa kwinepe ikaŵeje kwa Allah, soni une namulidwe kuti mbe mwa Asilamu.”
Nambo ŵankaaniile. Basi nitwan’jokwele pamo ni ŵaŵaliji najo imo m’chombo, ni twatesile ŵanganyao kuŵa ŵawinjila, ni twamisyisye aŵala ŵaŵakaaniile ma Ȃya Getu, basi nnole mujaŵelele mbesi jaakuteteledwa!
Kaneko panyuma pakwe twatumisye achimitenga ku ŵandu ŵao, ni ŵayichilile ni ilosyo yakuonechela, nambo nganaŵa ŵanti ni kuikulupilila yaŵaikanile (ŵane) kala. Iyyoyopeyo ni yatukutiji pakudinda idindo m’mitima mwa akusumba mpika.
Kaneko panyuma pao twantumisye Musa ni Haruna kwa Firiauna ni nduna syakwe pamo ni ilosyo Yetu, nambo ŵalikwesyisye nikuŵa ŵandu ŵakuleŵa.
Basi ndema jayaichilile yakuona kuumila Kukwetu ŵatite: “Chisimu awu ni usaŵi wakuonechela.”
Musa jwatite: “Ana jenumanja nkuti iyyo pakuigamba yakuona pati im’bichililemo? Ana awu usaŵi? Soni asaŵi nganaŵa apundile.”
Ŵanganyao ŵatite: “Ana mmwe ntuyichilile kuti ntugalausye ku (chikulupi) chatwasimene nacho achatati ŵetu, sano ukulu ni uŵe wajenumanja ŵaŵili m’chilambo (cha Misra chino)? Uwwetu nganituŵa tunkulupilile jenumanja.”
Sano Firiauna jwatite: “Ikaninajo kukwangu nsaŵi jwalijose jwakumanyilila chenene (usaŵi).”
Basi ndema jaŵaikangene asaŵi, Musa jwaatesile kuti: “Ponyani yankusaka kuponya.”
Basi ndema jaŵaponyisye, Musa jwatite: “Yam’biche nayoyitu uŵele usaŵi, chisimu Allah chauwesesye sampano. Chisimu Allah jwangakolosya masengo gaakuwatanganya.”
“Soni Allah chailimbikasye yakuona ni maloŵe Gakwe, namuno akuleŵa yachime.”
Nambo pangali ŵaŵankulupilile Musa niikaŵeje achachanda ŵa mu ŵandu ŵakwe pakun’jogopa Firiauna ni nduna syao kuti ata kwalagasya. Soni chisimu Firiauna jwaliji jwakulikwesya pa chilambo, soni chisimu jwalakwe jwaliji mu akupunda malile pa konanga.
Sano Musa jwatite: “E ŵandu ŵangu! Nam’baga jenumanja munkulupilile Allah, basi Kukwakwe pe jegamilani nam’baga jenumanja Asilamu (ŵakulipeleka kwa Allah).”
Basi ŵanganyao ŵatite: “Tujegamiile kwa Allah. E Ambuje ŵetu! Ngasintutenda uwwe kuŵa akulagasyidwa ni ŵandu ŵalupuso.”
“Soni tujokolani ni chanasa Chenu ku ŵandu achimakafili.”
Ni twan’juwulile Musa ni nkulugwe (Haruna) yanti: “Mwakolochesyani ŵandu ŵenu m’Misra majumba, nin’gatende majumba genugo kuŵa mwakuswalila (pakuti nganim’ba nkombwele kuswalila m’misikiti), soni jimikani Swala mwakolosya, ni mwape abali jakusengwasya ŵakulupilila.”
Sano Musa jwatite: “Ambuje ŵetu! Chisimu Mmwe mumpele Firiauna ni nduna syakwe ipeto ni ipanje pa umi wa duniya, Ambuje ŵetu! (Ŵanganyao akuikamulisya masengo yalakweyo) kuti asochelesye kwitala Lyenu. Ambuje ŵetu! Ijonangani ipanje yao, ni n’jijumusye mitima jao mwanti akakulupilila mpaka ayione ilagasyo yakupoteka nnope.”
Jwalakwe jwaatite: “Duwa jenu ŵanaŵaŵilimmwe (Musa ni Haruna) pamasile pajijanjidwe, basi lungamikani, soni ngasinkuya litala lya aŵala ŵangali chachimanyi.”
Nitwajombwesye mbwani ŵanache ŵa Israila, basi Firiauna ni asilikali ŵakwe ŵakuyiye ŵanganyao mwa uwwanga ni umagongo, kwikanila ndema jakunsimene (Firiauna) kumilwa jwatite: “Ngulupilile yanti: Pangali jwakuŵajilwa kun’galagatila ikaŵeje Ajula jwankulupilile ŵanache ŵa Israila, soni une ndili mwa Asilamu.”
Ana sano (ninkukulupilila) kutendaga pamasile pamwanyosyisye kala, soni ni mwaliji mu akuwatanganya!
Basi lelo chitun’jokole (pakuchichuwula m’mbwani) chiŵiliŵili chenu kuti m’be chilosyo kwa ŵapanyuma penu. Soni chisimu ŵandu ŵajinji akuikwanjila ilosyo Yetu.
Soni chisimu chene twakolochesye ŵanache ŵa Israila mauto gakuchimbichika (Shami ni Misra), ni twapele lisiki lyambone, basi ni nganatindana kwikanila ndema jawayichilile umanyilisi. Chisimu M’mbuje gwenu chachijilanya chilikati chao lisiku lya Kiyama pa ichindu yaŵalij nkutindana pa yalakweyo.
Sano naga (mmwe Muhammadi ﷺ) n’di pakaika mu ichindu yatuntuluchisye, basi mwawusyani aŵala ŵaakusooma chitabu (chachatulusyidwe) paujo penu (Taurat ni Injil). Chisimu yakuona pamasile payim’bichilile kuumila kwa Ambuje ŵenu (Allah), basi ngasim’ba mu ŵakaichila.
Soni ngasim’ba ata panandi mwa aŵala ŵaakaaniile ma Ȃya ga Allah ntakwika kuŵa mu ŵakwasika.
Chisimu aŵala ŵalisimichiche liloŵe lya Ambuje ŵenu (lya ilagasyo) pa ŵanganyao, nganaŵa akulupilile.
Namuno chili chaichilile chilosyo chilichose, mpaka ayione ilagasyo yakupoteka nnope.
Ana wapali nsinda wawakulupilile (panyuma pakuyiona ipotesi) mwanti chikulupi chakwe (pajele ndemajo) ni kuukamuchisya (kuutyosya mu ipotesiyo) pangaŵaga ŵandu ŵa Yunusu? Pandema jaŵakulupilile twatyochesye ilagasyo yakwalusya pa umi wa duniya, ni twasengwasisye kwikanila ndema (jao jakuwila).
Soni M’mbuje gwenu angasache wosope ŵali pa chilambo angakulupilile ŵanaose, ana mmwe ni mpaka mwakanganichisye ŵandu kuti mpaka aŵe ŵakulupilila?
Soni nganiyiŵa yanti mundu jwalijose ni kulupilila ikaŵeje kwa lisosa lya Allah, ni akuŵikaga ilagasyo yakunyalaya ku aŵala ŵangali lunda (lwakuchetelela ilosyo ya Allah).
Jilani: “Nnole, ana ichichi yaili kumawunde ni petaka!” Nambo ilosyo kwisa soni akutetela nganaŵa akamuchisye ku ŵandu ŵangaakukulupilila.
Ana ŵanganyao akwembecheya (inepe) yangaŵaga (chonasiko) chakulandana nti chisawu moŵa ga aŵala ŵaŵapite paujo pao? Jilani: “Basi jembecheyani, chisimu none jwakwe ndinamwe mu akwembecheya.”
Kaneko chitwakulupusye achimitenga Ŵetu ni aŵala ŵaakulupilile, iyyoyopeyo ili yakuŵajilwa Kukwetu kwakulupusya ŵakulupilila.
Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “E jenumanja achinaŵandu! Nam’baga jenumanja n’di ŵakaika pa dini jangu (ja Usilamu), basi (manyililani yanti) nganimba nagalagatile aŵala ŵankwagalagatila ŵangaŵaga Allah, nambo une ngun’galagatila Allah Ajula jwaakumpaga chiwa, soni namulidwe kuti mbe mwa akukulupilila.”
Soni (salilidwe yanti): “Lungamisyani ngope jenu ku Dini mwakupendechela ku Uujika Wakwe, soni ngasim’ba ata panandi mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”
“Soni ngasinchilumbanjila chindu changaŵa nkunkamuchisya namuno kumpa isausyo kunneka Allah, sano naga nkuika mwakutenda (yele), basi chisimu mmwejo chim’be mwa akulitenda lupuso.”
Sano Allah naga ali atite ankwayikasye masausyo, basi pangali ŵampaka agakungunukule ikaŵeje Jwalakwe, soni naga ansachilile yambone, basi pangali jwampaka awuwusye ukoto Wakwe, akuwuyikasyaga kwa jwansachile mwa achikapolo Ŵakwe, soni Jwalakwe ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope.
Jilani: “E jenumanja achinaŵandu! Pamasile paim’bichilile yakuona kuumila kwa M’mbuje gwenu, sano jwaajongweche, basi ni kuti akongoka kwakulikamuchisya nsyene, soni jwasochelele, basi ni kuti akusochelela kwakulikonya nsyene, soni une nganimba nkunnolela jwenu”
Soni (salilidwe yanti): “Kuyani yayikuuwulidwa kukwenu, soni pililani mpaka Allah ajilanye, soni Jwalakwe ni Jwambone nnope mu akwilanya (magambo).”
