ملائکه را با وحی، به حکم خود بر هرکس از بندگانش که بخواهد فرود میآرد، که بترسانید (مردم را از مخالفت با پیغام الهی) که هیچ معبودی برحق به جز من (الله) نیست، پس از من بترسید (و خود را از عذابم نگاه دارید).
و چیزهایی را که در زمین با رنگهای مختلف و در انواع گوناگون آفریده برای شما مسخر و رام گردانیده است. البته در این امر برای گروهی که یادآور شوند، نشانۀ روشنی است.
و اوست که دریا را مسخر ساخته است تا از آن گوشت تازه بخورید و از آن زیوراتی بیرون بیاورید که آن را میپوشید. و کشتیها را در آن شگافنده میبینی، و تا از فضل او طلب معیشت کنید و تا شکر گزاری کنید.
البته آنانی که پیش از ایشان بودند (برای انکار توحید) مکر ورزیدند، پس الله از اساس بر بنیانشان زد و آنرا انداخت و سقف از بالای سرشان بر آنان افتاد و عذاب (الله) از جایی که نمیدانستند به آنان رسید.
(این عذاب دنیا بود) باز روز قیامت آنان را رسوا میکند و میفرماید: کجااند شریکهای من که شما به خاطر آنها (با پیغمبران) مخالفت میکردید؟ صاحبان علم میگویند: به یقین خواری و بدی امروز نصيب كافران است.
آنانی که فرشتگان ارواح ایشان را قبض میکنند، در حالی که برخود ظالم بودند، پس تسلیم میشوند (و میگویند:) ما هرگز هیچ کار بدی نمیکردیم، بلی! یقینا که الله به آنچه میکردید، داناست.
و به پرهیزگاران گفته میشود: پروردگارتان چه چیزی را نازل کرده است؟ میگویند: خیر را (نازل کرده است لهذا) برای نیکوکاران در همین دنیا نیکی است و يقينا سرای آخرت بهتر خواهد بود. و چه خوب است سرای پرهیزگاران!
آیا کافران انتظار نمیکشند جز این که فرشتگان به سویشان بیایند، یا اینکه فرمان پروردگارت برسد، همانطور کسانی که پیش از ایشان بودند این چنین کردند؟ و الله بر آنان ظلم نکرد بلکه خودشان به خود ظلم میکردند.
و مشرکان گفتند: اگر الله میخواست نه ما و نه پدران ما غیر از او هیچ چیزی را عبادت نمیکردیم، و چیزی را بدون حکم او حرام نمیکردیم، کسانی که پیش از ایشان بودند نیز این چنین کردند. پس آیا جز ابلاغ آشکار چیزی دیگری بر عهدۀ پیغمبران است؟
و به یقین ما در میان هر امتی پیغمبری را فرستادیم (تا به مردم بگویند:) الله را بپرستید و از طاغوت اجتناب ورزید. پس از میان ایشان کسانی بودند که الله آنها را هدایت کرد، و گروهی دیگر نیز بودند که گمراهی بر آنها ثابت شد. پس در زمین سیر کنید و بنگرید که انجام تکذیب کنندگان چگونه شد.
و آنان که در راه الله هجرت کردند پس از اینکه مورد ستم قرار گرفتند، البته آنان را در این دنیا به سرای نیک جای میدهیم و البته پاداش آخرت بزرگتر است، اگر میدانستند.
به خاطر مژدۀ بدی که به او داده شده، خود را از قوم پنهان میکند، (و با خود میگوید): آیا او را با خواری نگاه دارد یا وی را زنده به گور کند؟ آگاه باشید! که چه بد قضاوت میکردند.
و اگر الله مردم را به سبب ظلمشان گرفتار میکرد هیچ جانداری را بر روی زمین باقی نمیگذاشت، لیکن آنان را تا مدت معینی مهلت میدهد، پس چون وقت مقرر آنان برسد لحظهای (اجلشان) به تاخیر نمیافتد، و لحظهای نیز پیش نمیشود.
و برای الله چیزی را قرار میدهند که خوش ندارند، و زبانهایشان سخن دروغ بیان میکند (و میگوید:) که نیکویی از ایشان است. بدون شک آتش دوزخ از ایشان است و آنان پیش از دیگران به آنجا رانده میشوند.
قسم به الله که پیغمبران را بهسوی امتهایی که پیش از تو بودند فرستادیم. پس شیطان کارهایشان را در نظرشان زیبا جلوه داد، لذا امروز هم شیطان یاور شان است و عذاب دردناکی دارند.
و البته در چهارپایان (شتر و گاو و گوسفند) برای شما عبرت است، از آنچه در شکمهایشان است از میان سرگین و خون، شیری خالص به شما مینوشانیم که برای نوشندگان خوشخور و گوارا است.
باز از همۀ میوهها بخور و رام شده راههای پروردگارت را در پیش گیر، از شکمهای زنبوران نوشیدنی به رنگهای مختلف بیرون میآید. در آن برای مردمان شفا است، بیگمان در این، نشانهای است برای مردمی که تفکر میکنند.
و الله شما را آفرید، باز شما را میمیراند و برخی از شما به خوارترین (دورۀ) پیری باز گردانیده میشود طوریکه پس از دانستن چیزی نمیداند (و همه چیز را فراموش میکند)، چون الله دانای تواناست.
و الله بعضی از شما را بر بعضی دیگر در روزی برتری داده است، آنانی که (در روزی) برتری داده شدهاند حاضر نیستند که روزی خود را به بردگان خود بدهند تا همۀشان در آن (دارایی) مساوی باشند، پس آیا نعمت الله را انکار میکنند؟
الله از جنس خودتان برای شما همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوادگان آفرید و از چیزهای پاکیزه به شما روزی داد، آیا (باز هم) به باطل ایمان میآورند و به نعمت الله كفر میورزند؟
الله بردۀ مملوکی را به طور مثال ذکر کرده است که برای (انجام) هیچ کاری قدرت ندارد، و نیز کسی را مثل میزند که از سوی خویش به او روزی پاکیزه داده است، پس او در پنهان و آشکار از آن انفاق میکند، آیا این دو برابرند؟ الحمد لله (سپاسها مخصوص الله است)، بلکه بیشتر آنان نمیدانند.
و الله دو مرد را مَثَل میزند که یکی از آنان گنگ است و بر انجام چیزی توانایی ندارد، و او باردوش آقای خویش بوده و هر جا او را بفرستد خیری به همراه نمیآورد. آیا او برابر با کسی است که به عدل فرمان میدهد و بر راه راست قرار دارد؟
آیا بهسوی پرندگان رام شده در فضای آسمان ندیدهاند؟ آنها را کسی جز الله (از افتیدن) نگاه نمیدارد، يقينا در این (نمونۀ قدرت الهی) برای کسانی که ایمان دارند نشانههاست.
و الله از خانههایتان برای شما جای آرامش و آسایش قرار داد، و از پوست چهارپایان خانههایی برایتان قرار داده است که آنها را در وقت سفرتان و در روز اقامت تان سبک مییابید، و از پشم گوسفند و موی شتر و بز وسائل منزل (و موجبات رفاه) شما را آماده کرده است، تا مدتی معین از آنها استفاده کنید.
و الله از چیزهایی که آفریده سایههایی را برایتان ایجاد کرد، و از کوهها برای شما غارها قرار داد، و برایتان جامههایی ایجاد کرد که شما را از گرمی (و سردی) حفظ میکند و جامههایی که شما را از آسیب جنگ حمایت میکند، این چنین او نعمتش را بر شما تمام میکند تا تسلیم و منقاد شوید.
و روزی که از هر امتی گواهی برانگیزیم، باز به کافران اجازه (عذر خواهی) داده نمیشود و از آنان خواسته نمیشود که (با توبه و عمل صالح) پروردگارشان را راضی کنند.
و چون مشركان شریکان (معبودان) خود را ببینند، میگویند: ای پروردگار ما! اینهااند شریکان ما که آنان را به جای تو میخواندیم، (معبودان) این سخنان آنها را رد میکنند (و میگویند:) که يقينا شما دروغگوئید.
و به یاد آور روزی را که در هر امت گواهی از خود آنها بر آنها میفرستیم و تو را هم بر ایشان گواه آوریم. و کتاب را (به تدریج) بر تو نازل کردیم که بیانگر هر چیز و وسيلۀ هدایت و رحمتی (است). و بشارتی است برای مسلمانان.
و به عهد الله چون عهد کرديد، وفا کنید. و قسمها را پس از تأكید آن نشکنید، در حالیکه الله را بر خود کفیل (ضامن) گردانیدهاید، بیگمان الله آنچه را که میکنید، میداند.
و مانند آن (زن) نباشید که رشتۀ خود را پس از محکم تابیدن گسست، تا قسمهای تان را در میان خود وسیلۀ فریب سازید، تا گروهی از گروهی دیگر (مال و امکانات) بیشتر بدست آورد. جز این نیست که الله شما را به وسيلۀ آن میآزماید، و به يقين روز قیامت آنچه را که در آن اختلاف میکردید برایتان بیان میکند.
و اگر الله میخواست شما را امت واحد (مسلمان) میگردانید ولی کسی را که بخواهد گمراه میکند و کسی را که بخواهد هدایت میکند. و البته از آنچه در دنیا میکردید، پرسیده خواهید شد.
و قسمهایتان را در میان خود وسیلۀ فریب قرار ندهید، تا (مبادا) قدمهایتان پس از محکم شدنش بلغزد، و به سبب منع کردنتان از راه الله عذاب را بچشید و در آخرت عذاب بزرگ داشته باشید.
(چون) آنچه نزد شماست فانی شدنی است و آنچه نزد الله است (برای همیشه) باقی میماند. و البته صابران را (نظر) به نیکوترین آنچه عمل میکردند، ثواب خواهیم داد.
هر کس خواه زن و خواه مرد، کار نیک انجام دهد و او مؤمن باشد، البته به زندگی پاک و خوشایند زنده اش میکنیم. و حتما (نظر) به نیکوترین آنچه عمل میکردند، ثوابشان خواهیم داد.
و چون آیتی را به جای آیت دیگر بدل کنیم و الله به آنچه نازل میکند داناتر است. (دوستان شیطان) میگویند: جز این نیست که تو افتراکننده ای؛ بلکه اکثر آنها نمیدانند.
و البته میدانیم که آنان میگویند: جز این نیست که بشری این قرآن را به او میآموزد. زبان کسی که این را به او نسبت میدهند، عجمی (غیر عربی) است. و این (قرآن) به زبان عربی واضح و روشن است.
کسی که به (وحدانیت) الله بعد از ایمان آوردن خود کافر شود، مگر آن کس که (به کفر گویی) مجبور شده ولی قلبش به ایمان آرام و استوار است. ولی کسی که به کفر سینه گشاده کند، پس غضبی از طرف الله بر آنان است. و برایشان عذاب بزرگ خواهد بود.
الله (مردمان) قریهای را مثال میزند که در امن و امان و آسودگی بود و از هر طرف روزیش فراوان به سویش میرسید، اما کفران نعمت الله را کردند و الله به سزای کاری که انجام دادند لباس گرسنگی و ترس را (به تن آنان کرد و طعم گرسنگی را) به ایشان چشانید.
جز این نیست که مردار و خون و گوشت خوک و آنچه نام غير الله (به وقت ذبح) بر آن گفته شده باشد بر شما حرام کرده شده است، ولی اگر کسی به خوردن آنها مجبور شود، در صورتی که علاقمند نبوده و متجاوز نباشد (بر وی ایرادی نیست) يقينا الله آمرزندۀ مهربان است.
و برای آنچه که زبانتان به دروغ بیان میکند نگویید این حلال است و این حرام، تا بر الله دروغ ببندید، چون کسانی که بر الله دروغ میبندند، کامیاب نمیشوند.
باز (هم دروازۀ توبه برایشان باز است) چون پروردگار تو برای آنان که به نادانی کارهای بد کردند باز بعد از آن توبه کردند و اصلاح کردند (عقیده و عمل خود را)، البته پروردگار تو بعد از این (توبه و اصلاح) آمرزندۀ مهربان است.
جز این نیست که روز شنبه بر کسانی مقرر گردید که در بارۀ آن اختلاف ورزیدند، و بیگمان پروردگارت روز قیامت میان آنها دربارۀ آنچه در آن اختلاف میکردند، فيصله خواهد کرد.
(مردم را) با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت بده و با آنها به شیوۀ که نیکوتر است مجادله کن. همانا پروردگارت به حال کسی که از راه او گمراه و منحرف میشود آگاهتر است، و به هدایت یافته گان داناتر است.