الر. (مراد این حروف به الله معلوم است) کتابی است که آن را بهسوی تو نازل کردهایم تا (به وسيلۀ آن) مردم از تاریکیها (کفر و گناه) بهسوی روشنایی (ایمان و عمل صالح) به حکم پروردگارشان بیرون آوری، بهسوی راه آن غالب ستوده.
آنانی که زندگی دنیا را (دوست داشته و) بر آخرت ترجیح میدهند و مردم را از راه الله منع میکنند و در آن کجی و انحراف میطلبند، این گروه کسانیاند که در گمراهی دور از حق قرار دارند.
و ما هیچ رسولی را نفرستادیم مگر به زبان قومش، تا (دین الله را) برایشان بیان کند (ليكن باز هم قبول نکردند) پس الله هر کسی را که بخواهد گمراه میکند و هر کسی را که بخواهد، هدایت میکند و او غالب با حکمت است.
البته موسی را با معجزههای خود فرستادیم که قوم خود را از تاریکیها (کفر و جهل) بهسوی روشنی (ایمان و دانش) بیرون کن و به آنان روزهای (نعمتها و مصیبتهای) الله را یادآوری کن (تا پند گیرند). يقينا در این (امور) عبرتهایی برای هر صبر کنندۀ سپاسگزار است.
و یاد کن برایشان وقتی را که موسی به قوم خود گفت: نعمت الله را بر خود به یاد آورید، آن زمان که شما را از فرعون نجات داد که بدترین عذاب را به شما میرساندند و پسرانتان را میکشتند و زنانتان را زنده نگاه میداشتند و در این امر آزمایش بزرگی از جانب پروردگارتان بود.
آیا خبر آنانی که پیش از شما بودند (مانند) قوم نوح، عاد، ثمود، و کسان دیگری که پس از ایشان آمدند (و) به جز الله کسی از آنان خبر ندارد، به شما نرسیده است؟ پیغمبرانشان با معجزات (فراوان) به نزد آنان آمدند ولی دستانشان را در دهانهایشان گذاشتند و گفتند: ما به آنچه شما به آن فرستاده شدهاید کافریم و در مورد آنچه ما را بهسوی آن دعوت میدهید، سخت در شک هستیم.
پیغمبرانشان گفتند: آیا دربارۀ الله آفرینندۀ آسمانها و زمین شکی است؟! او شما را دعوت میکند تا گناهانتان را بیامرزد و تا مدتی معین شما را مهلت میدهد. گفتند: شما جز بشری مانند ما نیستید، میخواهید ما را از آنچه پدران ما میپرستیدند منع کنید، پس (اگر در ادعای تان صادق هستید) برای ما دلیلی آشکار بیاورید.
پیغمبرانشان به آنها گفتند: ما جز بشری مثل شما نیستیم، ولی الله بر هر کس از بندگان خود که بخواهد (با انتخاب او به نبوت) منت مینهد، و در توان ما نیست که جز به اذن الله برای شما حجتی بیاوریم، و مؤمنان باید تنها بر الله توکل کنند.
و (پیغمبران گفتند:) چرا بر الله توکل نکنیم؟ حال آنکه ما را به راههای (زندگی و نجات) ما راهنمایی نموده است و البته ما بر آزار شما صبر خواهیم کرد و توکل کنندگان باید تنها بر الله توکل کنند.
و (باز) کافران به پیغمبرانشان گفتند: البته شما را از سرزمین خود بیرون میکنیم یا اینکه به دین ما باز گردید. پس پروردگارشان به آنان وحی کرد که حتما ظالمان را هلاک میکنیم.
(به سبب تلخی و داغی) آن را جرعه جرعه مینوشد و نزدیک نیست که به آسانی از گلویش بگذرد و مرگ از هر سو به سراغ او میآید، ليكن نمیمیرد، و به تعقیب آن، عذاب سختی در پیشروی خود دارد.
مثال آنانی که به پروردگارشان کفر ورزیدند اعمالشان مانند خاکستری است که تند بادی در یک روز طوفانی بر آن وزیده باشد، به هیچ چیزی از آنچه (در دنیا) کسب کرده بودند، قدرت ندارند. این همان گمراهی دور (و درازی) است.
و (در روز قیامت) همه به دربار الله حاضر میشوند، پس ضعیفان به آنانی که خود را بزرگ میشمردند میگویند: ما پیرو شما بودیم، پس آیا میتوانید چیزی از عذاب الله را از ما دفع کنید؟ میگویند: اگر الله ما را هدایت میکرد ما هم شما را هدایت مینمودیم، برای ما برابر است چه بیتابی کنیم یا صبر کنیم، هیچ پناهگاهی نداریم.
و وقتی که کار (قضاوت) به پایان برسد (و کار از کار بگذرد) شیطان میگوید: الله به شما وعدۀ راست داد و من به شما وعده دادم و با شما وعدہ خلافی کردم. و من هیچ سلطهای بر شما نداشتم جز اینکه شما را دعوت دادم و شما هم دعوتم را پذیرفتید. پس مرا ملامت نکنید و خود را ملامت کنید، نه من به فریاد شما میرسم و نه شما به فریاد من میرسید، البته به اینکه پیش از این شما مرا شریک الله قرار میدادید کافرم. بیگمان ظالمان برایشان عذاب دردناک است.
و کسانی که ایمان آورده و کارهای نیک انجام دادهاند به باغهایی در آورده میشوند که در زیر (درختان و قصرهای) آن نهرها روان است، در آنجا به حکم پروردگارشان همیشهاند، دعایشان در آنجا سلام گفتن است.
آیا ندیدی که الله چگونه مثال زد؛ کلمۀ طیبه (و پاک) مانند درخت پاک (شیرین میوهای است) که ریشه آن (در زمین) استوار و محکم است و شاخههای آن در آسمان است.
به بندگان مؤمن من بگو: نماز را برپا کنند و از آنچه به ایشان روزی دادهایم (مقداری را) در پنهان و آشکار انفاق کنند، پیش از آنکه روزی برسد که در آن خرید و فروش و دوستی نیست.
الله ذاتی است که آسمانها و زمین را آفرید و از آسمان آبی نازل کرد و با آن آب میوههای را پیدا کرد و روزی شما گردانید و کشتی را برایتان رام ساخت تا به حکم او در بحر روان شود، و نهرها را برای شما مسخر کرد.
ای پروردگار ما! من (یکی از) فرزندانم را در درۀ بیکشت و زرع (و) در کنار خانۀ تو که آن را حرام ساختهای سکونت داده ام، پروردگارا! تا اینکه نماز را برپا دارند، پس چنان کن که دلهای برخی از مردم بهسوی آن مایل گردد و از میوهها به آنان روزی ده، باشد که شکرگزاری کنند.
و مردم را از روزی بترسان که عذاب به آنها میآید پس ظالمان میگویند: «ای پروردگار ما! ما را تا مدتی مهلت بده تا دعوتت را بپذیریم و از پیغمبران پیروی کنیم. (به آنان گفته میشود:) آیا پیش از این (در دنیا) قسم نخوردید که شما را هیچ زوالی نیست (و از بین نمیروید)؟
(آن انتقام) در آن روزی (است) که زمین به غیر این زمین مبدل گردانیده میشود و آسمانها به آسمانهای دیگری تبدیل شده و بندگان در پیشگاه الله یگانۀ قهار حاضر میشوند.
